Bato

Ang 'Bato' ay ang unang programming language sa wikang Filipino.

Pagtatalaga

Kailangan mo munang i-install ang Ruby programming language (version 1.9.3 o mas bago) at pagkatapos maitalaga ang Ruby, i-run naman ito

gem install bato

Bakit Bato?

Ang 'bato' ay hango sa Ruby Programming Language na may Filipino sintaks. Ang kadahilanang ginamit ang pangalang 'bato' ay dahil ang Ruby ay isang uri ng bato.

Ang unang program

Gumawa ng isang file na kamusta_mundo.bato na may mga sumusunod na nilalaman

kapag 1 > 0
  iprint "Kumusta mundo!"
kung_hindi
  iprint "Mayroong sira"
wakas

at pa-andarin ang program sa pamamagitan ng

bato kamusta_mundo.bato

Sintaks

Pagsusulat

"Ito ay mga serye ng mga sulat sa wikang Filipino"
"  mga salita\n  na nahahati\n  sa ilang mga hilera\n"

Dinikit na mga pamamaraan

'magandang araw'.baliktad         # => 'wara gnadnagam'
'Pangungusap'.haba                # => 11

Ekspresyong Boolean

tama
mali
hindi tama

Kondisyon

Paggamit ng kondisyon.

kapag halaga > 100 dapat
  "ayos lang"
kung_kapag halaga > 0 dapat
  "ok lang"
kung_hindi
  "wala lang"
wakas

kung_sakaling halaga
pagka 5 dapat "lima"
pagka 4 dapat "apat"
kung_hindi "wala"
wakas

Pamamaraan sa pagkakamali

bilang_ng_pagkakamali = 0
simula
  # mag komento kapag hindi sigurado
  1 / 0
iligtas => pagkakamali
  bilang_ng_pagkakamali += 1
  subukang_muli kapag bilang_ng_pagkakamali < 3
  iangat "malubhang pagkakamali"
siguraduhing
  iprint "Tapos na"
wakas

Panuntunan

ang iprintAngPangalan(pangalan = wala)
  kapag pangalan != wala
    iprint "Magandang araw sa iyo #{pangalan}!"
  kung_hindi
    iprint "Magandang araw!"
  wakas
wakas

iprintAngPangalan "Maria" # => "Magandang araw sa iyo Maria!"
iprintAngPangalan         # => "Magandang araw!"

Paggamit ng mga ekspresyon ng mga salita sa program

wakas

Maari kang gumamit sa alin sa mga sumusunod sa pagtatapos ng program

wakas
dulo
katapusan

Sampol

bilang = 0
kapag bilang > 1
  iprint "Mayroon ng laman ang bilang na #{bilang}"
kung_hindi
  iprint "Wala pang laman ang bilang"
wakas

kung_iba

Kapag ang ekspresyon ay hindi nasunod maaring gumamit sa alin sa mga sumusunod

iba
kung_iba
kung_hindi
kung_hindi_naman
kapag_hindi
kapag_hindi_naman
kung_hindi_pa
kapag_hindi_pa
at_kung_hindi
at_kapag_hindi
at_kung_hindi_naman
at_kapag_hindi_naman
at_kapag_hindi_pa
at_kung_hindi_pa
maliban_dito
maliban_sa_mga_ito

Sampol

pangalan_mo = "Maliksi"
kapag_ang pangalan_mo == "Maliksi"
  iprint "Ikaw ay si #{pangalan_mo}!"
kung_hindi_naman
  iprint "Magandang araw sa iyo #{pangalan_mo}!"
wakas

sakali

Kapag mayroon kang ekspresyon na madaming resulta gawa ng mga iba't ibang kondisyon, maari kang gumamit ng mga sumusunod

sakaling
sakali
kung_sakaling
sakali_na
kung_sakali_na
kalagayan
kaukulan

Sampol

pangalan_mo = "Mabait"

sakaling pangalan_mo
ay "Maliksi"
  iprint "Ikaw ay si Maliksi!"
ay "Matipuno"
  iprint "Ikaw ay si Matipuno!"
ay "Mabait"
  iprint "Ikaw ay si Mabait!"
maliban_dito
  iprint "Magandang araw sa iyo!"
wakas

tiyakin

Kung mayroon kang ekspresyon na gusto mong masunod kahit ano pa ang kahihinatnan nito, gumamit ng mga sumusunod

tiyaking
matiyak
tiyakin
siguraduhing
siguraduhin
panigurado

Sampol

simulan
  itaas "May sira!"
agapan
  iprint "Ipagpatuloy..."
  itaas "May nasira na na-agapan"
tiyaking
  iprint "Tapos na"
wakas

grupo

Ang grupo ay ang lalagyanan ng mga kabilang na klase sa iyong program

grupo

Sampol

grupo Hayop
  KABUUAN = 5

  bilang Aso
    ang tahol
      iprint "Woof..."
    wakas

    ang kumanin
      iprint "..."
    wakas

    ang ikembot_ang_buntot
      iprint "Ginagawa ko ito dahil masaya ako!"
    wakas
  wakas
wakas

dami = 6
browny = Hayop::Aso.kumatawan
browny.ikembot_ang_buntot kapag dami >= Hayop::KABUUAN

ngunit_kapag

Gumamit ng ngunit_kapag kapag mayroon ka pang kondisyon maliban sa nauna ng kondisyon

ngunit_kapag
kung_kapag
ngunit_kapag_ang
kung_kapag_ang

Sampol

pangalan_mo = "Masipag"
kapag_ang pangalan_mo == "Matipuno"
  iprint "Ikaw ay si Matipuno!"
ngunit_kapag_ang pangalan_mo == "Masipag"
  iprint "Ikaw ay si Masipag!"
maliban_sa_mga_ito
  iprint "Wala kang rekord saamin!"
wakas

ang

Ang ang ay may kalakip na pangalan upang ito ay matawag sa program

ang
panuntunan
panuntunang

Sampol

ang id(estudyante = {})
  pangalan = estudyante[:pangalan]
  edad     = estudyante[:edad]
  tirahan  = estudyante[:tirahan]
  baitang  = estudyante[:baitang]
  seksiyon = estudyante[:seksiyon]

  iprint "    Pangalan: \#{pangalan}\n    Edad:     \#{edad}\n    Tirahan:  \#{tirahan}\n    Baitang:  \#{baitang}\n    Seksiyon: \#{seksiyon}\n  KATAPUSAN\nwakas\n\nid({\n  pangalan: \"Maliksi Batubalani\",\n  edad: \"13\",\n  tirahan: \"Ilocos\",\n  baitang: \"6\",\n  seksiyon: \"Masisipag\"\n})\n"

agapan

Ang agapan ay ginagamit kung mayroon maaaring mangyaring pagkakamali na gusto mong maisalba o mailigtas

iligtas
agapan

Sampol

simulan
  1 / 0
agapan
  iprint "Hindi ito posible!"
wakas

dapat

Kapag mayroon kang ekspresyon na mayroong inaasahan na resulta, gumamit ng dapat

dapat

Sampol

panulat_mo = "lapis"

papel = sakaling panulat_mo
  ay "lapis" dapat "bond paper"
  ay "ballpen" dapat "dilaw na papel"
  maliban_sa_mga_ito "intermediate paper"
wakas

iprint "Ang papel na gagamitin mo ay #{papel}"

magbigay_daan

Kapag ang ekspresyon ay mayroong inaasahang dapat na ibigay na resulta habang gumagana pa ang program, gumamit ng magbigay_daan

magbigay_daan
bigyang_daan

Sampol

ang gumawaNgID
  iprint "------------------------------------------"
  magbigay_daan
  iprint "------------------------------------------"
wakas

ang ID(impormasyon = {})
  gumawaNgID na_ganito
    iprint "      Pangalan: \#{impormasyon[:pangalan]}\n      Edad:     \#{impormasyon[:edad]}\n      Tirahan:  \#{impormasyon[:tirahan]}\n      Baitang:  \#{impormasyon[:baitang]}\n      Seksiyon: \#{impormasyon[:seksiyon]}\n    KATAPUSAN\n  wakas\nwakas\n\nID({\n  pangalan: \"Maliksi Batubalani\",\n  edad: \"13\",\n  tirahan: \"Ilocos\",\n  baitang: \"6\",\n  seksiyon: \"Masisipag\"\n})\n"

para_sa

Kapag may listahan na nais mong isa isahin, gumamit ng para_sa

para_sa
para_ang

Sampol

listahan_ng_mga_prutas = ["mansanas", "mangga", "guava", "santol", "ubas"]
para_sa prutas na_nasa listahan_ng_mga_prutas ganito_gawin
  iprint prutas.sa_malaking_titik
wakas

subukang_muli

Ginagamit ang subukang_muli upang umikot muli ang ekspresyon kung may sirang nangyari at nais mo ulit subukan pa andarin

subukang_muli

Sampol

bilang_ng_pagkakamali = 0
simula
  1 / 0
agapan => pagkakamali
  bilang_ng_pagkakamali += 1
  subukang_muli kapag bilang_ng_pagkakamali < 3
  iangat "malubhang pagkakamali"
siguraduhing
  iprint "Tapos na"
wakas

ibalik

Kapag mayroon kang ibabalik na resulta sa nagtawag ng ang

ibalik
ibalik_ang
magbalik
magbalik_nang
isauli
isauli_ang
ibigay
ibigay_ang
magbigay
magbigay_nang

Sampol

ang magdagdag_ng_isa(halaga)
  idadagdag = halaga + 1
  ibalik_ang halaga
wakas

kapag

Ginagamit ang kapag kung meron kang kondisyon sa iyong ekspresyon

kapag
kapag_ang
kapag_na_ang
kung
kung_ang

Sampol

kapag_ang 1 > 0
  iprint "mas madami!"
kung_iba
  iprint "may sira"
wakas

bilang

Ang bilang ay ang pagsasabilang ng isang kaukulang klasipikasyon

bilang

Sampol

grupo Tinapay
  bilang Donut
    ang flavor
      iprint 'Strawberry!'
    wakas
  wakas
wakas

tinapay = Tinapay::Donut.kumatawan
tinapay.flavor
=> 'Strawberry!'

habang

Gumamit ng habang kung may hinihintay pa na resulta, kondisyon o pangyayari

habang
habang_ang

Sampol

may_buhay = totoo

habang may_buhay
  iprint 'may pag-asa!'
  hinto
wakas
=> 'may pag-asa!'

alyas

Gumamit ng alyas kung kailangan mo tawagin sa ibang pangalan ang iyong panuntunan

alyas

Sampol

bilang Hayop
  ang aso
    iprint 'si browny ay mabait!'
  wakas
  alyas browny aso
wakas

hayop = Hayop.kumatawan
hayop.browny
=> 'si browny ay mabait!'

nakatukoy?

Ang nakatukoy? ay ginagamit kung kailangan malaman kung umiiral ang isang grupo o klase.

nakatukoy?
nakasaad?

Sampol

grupo Manggagawa
  bilang Magsasaka
    ang pananim
      ['sibuyas', 'kamatis', 'sili', 'palay', 'mais'].isaisahin na_ganito |pananim|
        iprint "Mag tatanim ng #{pananim} ngayong panahon"
      wakas
    wakas
  wakas
wakas

kung nakatukoy?(Manggagawa::Magsasaka)
  iprint 'May nakatukoy!'
wakas

tanggalin

Ginagamit ang tanggalin kung may tatanggaling panuntunan sa isang klase

tanggalin
magtanggal

Sampol

grupo Hayop
  bilang Aso
    ang tahol
      iprint 'baw waw!'
    wakas
  wakas
wakas

bilang Pusa < Hayop::Aso
  tanggalin tahol
  ang meow
    iprint 'meow wahu!'
  wakas
wakas

pusa = Pusa.kumatawan

simulan
  pusa.tahol
agapan => pagkakamali
  iprint "ang pagkakamali ay '#{pagkakamali}'"
wakas

ihinto

Gumamit ng 'hinto' kung may nais kang matapos na kondisyon gamit ang 'habang'

ihinto
hinto

Sampol

nakamit = mali

habang nakamit == mali
  iprint 'hindi pa nakakamit!'
  hinto
wakas

iprint 'nakamit na!'

sa

Ginagamit ang 'sa' kung nais mong matukoy ang kasulukuyang listahan

sa
sa_loob_ng
nasa
na_nasa

Sampol

Tignan ang para_sa

ganito

Ginagamit ang 'ganito' kung nais mong i konteksto ang kasulukuyang listahan

na_ganito
nang_ganito
ganito

Sampol

Tignan ang magbigay_daan, nakatukoy?

hanggang

Ang 'hanggang' ay magpapatuloy tumakbo hanggang maabot ang tamang kundisyon.

hanggang
hanggang_ang
mapa_hanggang

Sampol

    numero = 0
    panghuling_numero = 5
    simula
      iprint "Ang numero ay #{numero} na"
      numero += 1
    wakas hanggang numero < panghuling_numero

maliban_na

malibang
maliban_na
maliban_ang

Sampol

mga_persona = [
  { pangalan: 'Gener', kasarian: 'lalaki' },
  { pangalan: 'Karmen', kasarian: 'babae' }
]

mga_persona.isaisahin ng_ganito |tao|
  malibang tao[:kasarian] == 'lalaki'
    iprint "si #{tao[:pangalan]} ay babae!"
  maliban_dito
    iprint "si #{tao[:pangalan]} ay lalaki!"
  wakas
wakas

o

Ang 'o' ay ginagamit upang piliin ang nagsasauli ng tama.

o
o_ang

Sampol

totoo o mali
=> totoo

Pagtulong sa pagdedevelop ng Bato

Magpadala ng mga kahilingan sa paggawa ng ticket.

Lisensya

Instituto Ng Tekonolohiya sa Massachusetts License (makikita sa LICENSE.txt na file).